Hollanda Boşanma Kararının Tanıma ve Tenfizi (erkenning van de echtscheiding) Hakkında Bilgilendirmeler
Hollanda boşanma kararının Türkiye’de geçerli olabilmesi için kararın tanınması ve gerektiğinde tenfiz edilmesi zorunludur. Hollanda’da yaşayan Türk vatandaşları ile Pembe/Mavi Kart sahipleri çeşitli sebeplerle evliliklerini Hollanda mahkemelerinde sona erdirebilmektedir. Bu durumda Hollanda mahkemesi; taraflardan biri Hollanda vatandaşı ise Hollanda hukukunu, tarafların ikisi de Türk vatandaşı ise Türk hukukunu uygulayabilmektedir.
Ancak Hollanda, Avrupa Birliği üyesi olduğundan Haziran 2012’de yürürlüğe giren “Boşanma ve Ayrılığa Uygulanacak Hukuk Alanında Güçlendirilmiş İşbirliğine İlişkin Konsey Tüzüğü (ROM III Tüzüğü)” gereğince, bu tarihten sonra açılan boşanma davalarında Türk hukukunun uygulanabilirliği büyük ölçüde ortadan kalkmıştır. Artık tarafların milliyetine bakılmaksızın Hollanda boşanma hukukunun uygulanması esastır.
Hollanda’da boşanan Türk vatandaşları, çifte vatandaşlar ve mavi kartlı kişiler boşanmayı Türkiye’de nüfus kayıtlarına işletmedikleri takdirde Türkiye’de hâlâ evli görünürler. Bu nedenle pek çok kişi “Hollanda’da boşandım ama Türkiye’de evli görünüyorum”, “Yurtdışında boşandım ama Türkiye’de hâlâ evliyim, neden?” gibi sorular yöneltmektedir.
Boşanma Kararının Tanınması ve Nüfus Kütüğüne Tescili
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27. maddesine eklenen hükme göre yurtdışında adli veya idari makamlarca verilen boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya evliliğin mevcut olup olmadığına ilişkin kararlar, belirli koşulların sağlanması şartıyla nüfus kütüğüne tescil edilebilir. Kararın verildiği ülke makamlarınca düzenlenmiş, kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gerekmektedir.
Bu düzenlemeye ilişkin yönetmelik 7 Şubat 2018 tarihinde yayımlanmıştır.
26 Mart 2020 tarihindeki kanun değişikliğiyle birlikte, taraflardan birinin ölmesi veya yabancı devlet vatandaşı olması hâlinde birlikte başvuru zorunluluğu kaldırılmıştır. Böylece Türk vatandaşı olan tarafın tek başına başvuru yapabilmesi mümkün hâle gelmiştir.
Anlaşarak Birlikte Başvuru Yapanlar Tanıma Tenfiz Davası Açmak Zorunda Mı?
Eski eşler birlikte başvuru yapmayı kabul ediyorsa dava açmadan Hollanda boşanma kararının tanınması mümkündür. Bu başvuru konsolosluklardan veya Türkiye’deki nüfus müdürlüklerinden yapılabilir. Ancak:
Her iki eş de Türk vatandaşı olmalı
Her iki eş birlikte başvuru yapmalıdır
Eşlerden biri başvuruya yanaşmıyorsa idari işlem yapılamaz; bu durumda tanıma davası açmak zorunludur.
Tek Başına Başvuru Yapabilmek İçin Gerekli Şartlar
- Başvuran kişi Türk vatandaşı olmalıdır.
- Boşanılan eş yabancı uyruklu olmalıdır.
- Boşanma kararının kesinleşmiş olması gerekmektedir.
- Karara apostil şerhi alınmalı ve noter/konsolosluk tasdikli Türkçe tercümesi yapılmalıdır.
- Başvuru bizzat kişi tarafından veya avukatı aracılığıyla yapılmalıdır.
- Nüfus müdürlüğü, boşanılan eşin kimlik veya pasaport tercümesini istemektedir. Bu belge yoksa idari işlem yapılamaz ve dava açılması zorunlu hâle gelir.
Tanıma ve Tenfiz İçin Gerekli Belgeler
- Hollanda mahkemesinin boşanma kararının aslı veya onaylı sureti
- Kesinleşme şerhi ve apostil şerhi
- Kararın noter veya konsolosluk onaylı Türkçe tercümesi
- Avukata verilecek özel yetkili vekaletname
- Belgelerin eksiksiz olması hâlinde Hollanda kararlarının tanınması ve tenfizi önünde bir engel bulunmamaktadır.
Hollanda Boşanma Kararının Tanıma–Tenfizi Yapılmazsa Ne Olur?
- Kişi Türkiye’de hâlâ evli görünür ve yeniden evlenemez.
- Eşler karşılıklı mirasçılık ilişkisini sürdürür.
- Türkiye’de edinilen mallar evlilik içinde edinilmiş sayılacağından diğer eş mal talep edebilir.
- Mal paylaşımı davası açılabilmesi için boşanmanın tanınması zorunludur.
- Zaman geçtikçe eski eşin adresinin tespiti zorlaşır ve tebligat süreçleri uzar.
Tanıma–Tenfiz Davası Açmak İçin Süre Var Mı?
Türk hukukunda tanıma ve tenfiz davalarının açılması için belirlenmiş bir süre yoktur. Ancak her geçen yıl iletişim güçleştiği için hak kaybı ve gecikme riskleri artmaktadır.
Boşanma Tanıma–Tenfiz Davası İçin Türkiye’ye Gelmek Zorunlu mu?
Türkiye’ye gelmeye gerek yoktur. Yurtdışında yaşayan kişiler konsolosluklardan veya bulundukları ülkedeki noterlerden verecekleri vekaletname ile davayı tamamen avukat aracılığıyla yürütebilir.
Hangi Durumlarda Tenfiz Davası Açılır?
Yalnızca boşanma kararı tanımaya konu olabilir. Hollanda mahkemesi kararında velayet, nafaka, tazminat, mal rejimi veya yargılama giderlerine ilişkin hükümler varsa bunlar için ayrıca tenfiz davası açılması gereklidir.
Tanıma–Tenfiz Davasında Türk Mahkemesi Neyi İnceler?
Türk mahkemesi boşanma sebeplerini tekrar incelemez. Yalnızca:
- Davalıya usulüne uygun tebligat yapılıp yapılmadığını,
- Savunma hakkının tanınıp tanınmadığını,
- Kararın Türk kamu düzenine aykırı olup olmadığını
denetler.
Tanıma ve Tenfiz Avukatlığı
Yurtdışında verilen boşanma kararlarının tanınması ve tenfizi, hukuki bilgi ve tecrübe gerektiren teknik bir süreçtir. Gerekli evrakların avukata ulaştırılması hâlinde Türkiye’ye gelmeden tüm süreç yürütülebilir ve nüfus kayıtları güncellenebilir.
