Boşanma davalarında yetkili mahkeme, Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirlediği kurallara göre saptanır. Hangi mahkemeye başvurulacağını yanlış belirlemek, davanın usul gerekçesiyle reddedilmesine ya da ciddi zaman kayıplarına yol açabilir.
Bu sayfada yetki kuralları, yetki itirazı ve itirazın sonuçları ele alınmaktadır. Davanın nasıl açılacağına dair ayrıntılar için Boşanma Davası Nasıl Açılır? sayfasını inceleyebilirsiniz.
Boşanma Davasında Görevli Mahkeme
Boşanma davalarında görevli mahkeme, aile mahkemesidir. Bu husus 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun‘un 4. maddesiyle düzenlenmiştir. Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde ise o yerdeki asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.
Tarafların dava dilekçesini herhangi bir mahkemeye değil, doğrudan aile mahkemesine yöneltmesi gerekir. Görev, kamu düzenindendir; bu nedenle taraflarca değiştirilemez, mahkeme de her aşamada görevsizliğini resen dikkate alır.
Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
Boşanma davalarında hangi yer aile mahkemesinin yetkili olduğu, Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesinde açıkça belirlenmiştir. Bu maddeye göre üç seçenekten birinin varlığı yetki doğurur:
Eşlerden birinin yerleşim yeri: Davanın açıldığı tarihte eşlerden birinin yerleşim yeri olarak kayıtlı bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Her iki eşin de ayrı şehirlerde ikamet etmesi hâlinde davacı, bu iki yerden herhangi birini tercih edebilir.
Eşlerin son altı aydır birlikte oturduğu yer: Boşanma davası açılmadan önce eşlerin birlikte yaşadıkları son yerleşim yeri, en az altı ay süreyle ortak konut olarak kullanılmışsa o yer mahkemesi de yetki taşır. Bu kural, özellikle taraflar henüz fiilen ayrılmadan önce birlikte ikamet ettikleri yerden hareketle dava açmak istediklerinde uygulanır.
Sonuç olarak davacı, TMK m. 168 kapsamındaki bu koşulları kendi somut durumuna göre değerlendirerek hangi mahkemede dava açacağına karar vermek durumundadır. Koşulların değişkenlik gösterebileceği ve yanlış mahkemede açılan davanın usul engeliyle karşılaşabileceği gözetilmelidir.
Yetki İtirazı ve Sonuçları
Yetki itirazı, davalı tarafın yetkisiz mahkemede dava açıldığını öne sürerek yargılamaya itiraz etmesidir. HMK m. 19 uyarınca davalı, cevap dilekçesinde yetki itirazını ilk itiraz olarak açıkça bildirmek zorundadır; bu süre geçirilirse itiraz hakkı düşer.
Mahkeme, yetki itirazını yerinde bulursa yetkisizlik kararı verir. Bu karar üzerine dava dosyası, yetkili mahkemeye gönderilir; dava yetkisizlik kararıyla sona ermez. Yetkisizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi talep edilmezse dava açılmamış sayılır; bu süre HMK’da dava şartlarına ilişkin düzenlemelerle birlikte değerlendirilmelidir.
Yetki, kamu düzenine ilişkin değildir; bu nedenle mahkeme yetki eksikliğini resen dikkate almaz, yalnızca itiraz üzerine inceler. Davalı süresinde itiraz etmezse mahkeme yetkisini kazanmış sayılır ve yargılama yetkili mahkemede sürdürülmüş gibi devam eder.
Boşanma davası ve dava türleri hakkında genel bir çerçeve edinmek için Boşanma Davası Nedir? Dava Türleri ve Sebepleri Nelerdir? sayfasına; Antalya’daki aile hukuku süreçleri için Antalya Boşanma Avukatı sayfasına göz atabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; özellikle yetki kuralları ve usul süreleri somut koşullara göre farklılık gösterebileceğinden, kendi durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
