Mahkeme kararıyla düzenlenen kişisel ilişki veya velayet hakkının fiilen kullanılabilmesi, çocuğun karara uygun biçimde teslim edilmesine bağlıdır. Karşı tarafın çocuğu teslim etmediği durumlarda, 7343 sayılı Kanunla getirilen ve 08.05.2023’ten bu yana ülke genelinde uygulanan ADSİM (Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü) sistemi aracılığıyla teslim süreci resmî bir yapı üzerinden yürütülmektedir.
Bu sayfada; çocuk teslimi için izlenen adımlar, gerekli belgeler ve adli destek görevlilerinin teslim günündeki rolü ele alınmaktadır. Teslimin gerçekleşmemesi hâlinde uygulanabilecek yaptırımlar ise ayrı bir konu olup Çocuk Teslim Edilmezse Ne Yapılır? Yaptırımlar sayfasında ayrıntılı biçimde işlenmektedir.
Çocuk Teslimi İçin İzlenen Yol: Başvurudan Teslime
Çocuk teslimi sürecinde ilk adım, elinizdeki mahkeme kararının kesinleşip kesinleşmediğini ya da geçici tedbir niteliği taşıyıp taşımadığını netleştirmektir. Her iki hâlde de teslim talebi, ilam veya tedbir kararıyla birlikte çocuğun yerleşim yerindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne yapılır (ÇKK m.41/A, 41/B).
ADSİM sistemi, daha önce icra daireleri aracılığıyla yürütülen çocuk teslimi işlemlerinin yerini almıştır. Günümüzde teslim süreci, icra müdürlüğü kanalıyla değil, adli destek görevlilerinin koordinasyonuyla ilerlemektedir. Bu değişiklik, çocuğun teslim sürecindeki psikolojik yükünü azaltmaya ve işlemi çocuk odaklı bir çerçevede yürütmeye yöneliktir.
Teslim sürecinin genel akışı şu şekilde ilerler:
1. Mahkemeye başvuru: Kararı elinde bulunduran taraf, ilam veya tedbir kararıyla Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurarak teslimin gerçekleştirilmesini talep eder.
2. ADSİM’e yönlendirme: Mahkeme talebi kabul ederse dosyayı ADSİM’e iletir. ADSİM, her iki tarafla iletişime geçerek teslim günü, saati ve yeri konusunda koordinasyon sağlar.
3. Teslim gününün belirlenmesi: ADSİM, tarafların müsaitliğini ve çocuğun koşullarını göz önünde bulundurarak uygun bir zaman dilimi belirler. Teslim yeri çoğunlukla ADSİM binası ya da mahkemece uygun görülen tarafsız bir mekândır.
4. Teslimin gerçekleştirilmesi: Belirlenen gün ve yerde adli destek görevlisinin gözetiminde teslim tutanak altına alınır.
Teslim Talebinde Hangi Belgeler Hazırlanır?
Başvurunun eksiksiz ilerleyebilmesi için aşağıdaki belgeler hazır bulundurulmalıdır:
- Kişisel ilişki veya velayet kararını içeren mahkeme ilamının onaylı sureti (kesinleşme şerhi veya geçici tedbir kararı)
- Başvuru sahibine ait kimlik belgesi
- Varsa daha önce yapılan teslim denemelerine ilişkin tutanaklar
- Mahkemenin talebi ADSİM’e yönlendirdiğine dair yazı ya da ara karar
Belgelerin eksiksiz olması, sürecin hızlanması açısından kritiktir. Eksik veya eski tarihli belgeyle yapılan başvurular işleme alınmayabilir; bu nedenle kararda yer alan teslim koşullarının ve tarihlerinin güncel olup olmadığı başvurudan önce kontrol edilmelidir.
ADSİM ve Adli Destek Görevlilerinin Teslim Günündeki Görevi
ADSİM bünyesinde görev yapan adli destek görevlileri, yalnızca fiziksel teslimi sağlamakla yükümlü değildir; aynı zamanda sürecin çocuğa zarar vermeyecek biçimde yönetilmesinden de sorumludur.
Teslim günü görevlinin üstlendiği temel işlevler şunlardır:
Tarafların karşılaşmasını yönetmek: Taraflar mümkün olduğunca birbirinden ayrı tutulur; bu yöntem, çocuğun taraflar arasındaki gerilime doğrudan maruz kalmasını engeller.
Çocukla ön görüşme yapmak: Görevli, çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine göre kısa bir ön görüşme gerçekleştirebilir. Bu görüşmenin amacı çocuğu sürece hazırlamak, kaygısını azaltmak ve teslimin onu zorlayıp zorlamadığını değerlendirmektir.
Tutanak tutmak: Teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, varsa yaşanan aksaklıklar ve çocuğun genel durumu tutanağa geçirilir. Bu tutanak, sonraki olası hukuki süreçlerde delil niteliği taşıyabilir.
Teslim yerinin ADSİM binası olarak belirlenmesi, sürecin tarafsız ve denetlenebilir bir ortamda ilerlemesini sağlar. Teslim yerinin herkese açık ama görece nötr bir mekân olması çocuğa aktarılan baskıyı azaltır; bu nedenle taraflar arasında farklı bir yer üzerinde uzlaşılmadıkça ADSİM binası tercih edilmektedir.
Teslim Sırasında Çocuğun Psikolojik Olarak Korunması
Mahkeme kararına dayanan çocuk teslimi, teknik bir prosedürün ötesinde çocuk için duygusal açıdan yoğun bir deneyimdir. Ebeveynler arasındaki anlaşmazlığın teslim anına taşınması, sürecin çocuğa vereceği psikolojik yükü doğrudan artırır.
Psikolojik korunma açısından uygulamada öne çıkan birkaç nokta şöyledir:
Tarafsız iletişim dili: Teslim öncesinde ve sırasında çocuğa “karşı taraf” hakkında olumsuz ifadeler kullanmaktan kaçınılmalıdır. Çocuk, ebeveynler arasında taraf tutmaya zorlanmamalıdır.
Rutinin korunması: Teslim saati, çocuğun uyku ya da yemek düzenine aykırı zamanlarda belirlenmemelidir. ADSİM, teslim saatini belirlerken bu konuda öneride bulunabilir.
Çocuğa açıklama yapılması: Yaşına uygun bir dille, nereye gideceği ve ne zaman geri döneceği anlatılmalıdır. Belirsizlik çocukta kaygıyı artırır; basit ve sakin bir açıklama bu kaygıyı belirgin ölçüde azaltır.
Eşya ve alışkanlıkların aktarılması: Çocuğun sevdiği oyuncak, battaniye ya da kitap gibi aşina olduğu nesnelerin yanında olması geçiş sürecini kolaylaştırır.
Teslim gününde adli destek görevlisi çocuğun durumunu yakından takip eder. Çocuk aşırı kaygı, ağlama ya da iletişim kurmayı reddetme gibi belirtiler gösteriyorsa görevli bu durumu tutanağa yansıtır ve gerektiğinde uzman desteği talep edebilir. Bu tür durumların nasıl değerlendirileceği, Antalya Çocuk Teslimi Avukatı sayfasında daha ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi, TMK m.182/2 ve m.324/3 uyarınca velayetin değiştirilmesi sonucunu doğurabilir; mahkeme bu ihtarı velayet kararında taraflara açıkça bildirir. Bu nedenle teslim sürecindeki her adımın belgelenmesi, ileride doğabilecek hukuki süreçler için önem taşır.
Çocuk teslimi sürecinde yaşadığınız sorunlara ilişkin hukuki değerlendirme için Av. Pınar Yılmaz Büyükurgancı ile iletişime geçerek destek alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Çocuk teslimi için önce nereye başvurmam gerekir?
Çocuk teslimi için ilam veya tedbir kararıyla çocuğun yerleşim yerindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurmanız gerekir. Başvurudan sonraki süreç adli destek görevlilerinin koordinasyonuyla ilerler. Doğrudan ADSİM’e gitmek yeterli değildir; başvurunun mahkeme kanalıyla yapılması zorunludur.
ADSİM aracılığıyla çocuk teslimi kaç aşamada tamamlanır?
Süreç genel olarak üç aşamada ilerler: ilam veya tedbir kararıyla ADSİM’e başvuru, ADSİM’in taraflarla iletişime geçerek teslim gün ve yerini belirlemesi, son olarak adli destek görevlisinin gözetiminde teslimin gerçekleştirilip tutanağa bağlanması. Aşamalar arasındaki süre, belgelerin eksiksizliğine ve tarafların müsaitliğine göre değişebilir.
Teslim günü çocuk gelmek istemezse ne olur?
Çocuğun teslime direnç göstermesi, adli destek görevlisi tarafından tutanağa geçirilir. Görevli bu durumda çocukla yaşına uygun kısa bir görüşme yapabilir ve gerektiğinde uzman desteği talep edebilir. Çocuğun direncinin ebeveyn yönlendirmesinden mi, gerçek bir kaygıdan mı kaynaklandığı değerlendirmeye alınır. Teslimin gerçekleşmemesi hâlinde ne tür yaptırımların gündeme gelebileceği ayrı bir hukuki mesele olup bu konuya Çocuk Teslim Edilmezse Ne Yapılır? Yaptırımlar sayfasında yer verilmektedir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; özellikle başvuru koşulları ve uygulanan prosedürler zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Konunun genel çerçevesi için Antalya Velayet Avukatı sayfamıza göz atabilirsiniz.
